O‘zbekiston Soliq qo‘mitasi tijorat banklarini jismoniy va yuridik shaxslarning hisobvaraqlari, omonatlari hamda pul o‘tkazmalari haqidagi ma’lumotlarni soliq organlariga taqdim etishga majbur qiluvchi yangi nizom loyihasini ishlab chiqdi. Hujjat hozirda jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan.
Loyihaga ko‘ra, banklar hisobvaraqlar ochilishi va yopilishi haqida soliq organlarini elektron shaklda xabardor qilib boradi. Shuningdek, amaldagi qonunchilikka rioya etilishini nazorat qilish maqsadida soliq organlarining rasmiy so‘rovlariga binoan zarur ma’lumotlarni taqdim etadi.
Hujjatdagi eng muhim yangiliklardan biri fuqarolarning bank kartalari va elektron hamyonlariga kelib tushadigan yirik mablag‘lar ustidan nazoratni kuchaytirishdir. Unga ko‘ra, agar bir oy davomida boshqa fuqarolardan (yaqin qarindoshlar bundan mustasno) kelib tushgan pul mablag‘lari umumiy hisobda 500 BHMdan oshsa, ushbu ma’lumotlar avtomatik ravishda soliq organlariga yuboriladi. Hozirgi kunda bu summa taxminan 206 million so‘mni tashkil etadi.
Bundan tashqari, jismoniy shaxslarning xorijiy kompaniyalar foydasiga amalga oshiradigan ayrim anonim pul o‘tkazmalari ham nazorat doirasiga olinishi rejalashtirilgan.
Yangi tizimni joriy etish uchun Soliq qo‘mitasi va Markaziy bankka ikki oy muddatda «Bank–soliq» nomli maxsus axborot almashinuvi modulini yaratish vazifasi yuklatilgan. Shuningdek, to‘rt oy ichida mamlakatdagi barcha tijorat banklarining axborot tizimlari soliq organlarining ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinishi kerak.
Mazkur tashabbus jamiyatda faol muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Ayrimlar uni yashirin iqtisodiyotga qarshi kurash va moliyaviy shaffoflikni oshirish uchun muhim qadam deb baholasa, boshqalar bank sirining daxlsizligi va fuqarolarning moliyaviy maxfiyligi masalasidan xavotir bildirmoqda.
Hozircha loyiha jamoatchilik muhokamasi bosqichida bo‘lib, yakuniy qaror qabul qilinishidan oldin unga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilishi mumkin.
